Ukrayna ile Rusya’nın atası Kiev Knezliği

Günümüzdeki Ukrayna topraklarında 2‘nci ve 5’inci yüzyıllar içinde Ostrogotlar ve Hunlar yargı sürdü.
5’inci yüzyıldan itibaren bölgeye yerleşen Slavlar, Balkanlara doğru yayılmaya başladı. Bölge, 7’nci yüzyılda ise Türk kökenli Ön Bulgarların yurdu haline dönüştü. Yüzyılın sonlarında Ön Bulgarlar, bölgeyi Türk kökenli Hazar Kağanlığı’na bıraktı.

* Ön Bulgarlar…
Aslolan kitlesini Oğur kitlelerinin oluşturduğu, 7’nci yüzyılda Karadeniz’in kuzeyi ile ondan sonra İdil Nehri ve Tuna Nehri bölgelerinde de yaşamış, Türkçe konuşan yarı göçebe Türk kökenli bir halk.

* Hazar Kağanlığı
7 ila 11’inci yüzyıllar içinde Hazar Denizi’nin çevresinde; Van Gölü’nden, Karadeniz kıyılarından, Kiev’e; Aral Gölü’nden, Macaristan’a kadar olan geniş topraklarda yargı sürmüş, Doğu Avrupa’da tertipli bir Türk devleti.

860…
O dönemde adı Sambat olan Kiev, başlangıcında Vareg prensi Rurik’in olduğu Rurik Hanedanlığı tarafınca ele geçirildi.

Vareg prensi Rurik (830- 879)

Vareg prensi Rurik (830- 879)

* Varegler…
Ortaçağ’da Doğu Avrupa’da yaşamış İsveç kökenli bir halk. Varegler, Normanlar benzer biçimde Vikinglerin bir türevi. Norveç kökenli Normanların aksine Batı’ya değil, Doğu’ya doğru yayıldılar.

882…
Novgorod knezi Oleg (845 – 912) tarafınca Rusya, Belarus ve Ukrayna’nın atası sayılan Kiev Knezliği kuruldu.
Sonrasında Prenses Olga, Sviatoslav Ihorovych ve Volodymyr Sviatoslavych döneminde komşu Doğu Slav, Baltık ve Finno – Ugric kabilelerinin toprakları ele geçirilerek Kiev Knezliği’nin hâkimiyet alanı genişletildi.

1015…
Volodymyr Sviatoslavych’in ölümünden sonrasında I. Svyatopolk ile I. Yaroslav içinde taht mücadelesi başladı. I. Svyatopolk, iktidarını sağlamlaştırmak için I. Yaroslav’ın kardeşlerinden üçünü öldürdü. Bunun üstüne I. Yaroslav, Veliki Novgorod çevresindeki Novgorodların ve Viking paralı askerlerinin yardımıyla, I. Svyatopolk’u yenip 1019’da Kiev Knezi oldu.

I. Svyatopolk (980 - 1019)

I. Svyatopolk (980 – 1019)

1240…
Kiev Knezliği, Cengiz Han’ın oğullarından Ögeday Han ve onun oğlu Güyük Han döneminde Moğollar’ın akınlarına uğramaya başladı.

Ögeday Han (1186 - 1241)

Ögeday Han (1186 – 1241)

1245…
Kiev Knezliği, Moğollar tarafınca işgal edildi. Toprakları Türk – Moğol hanlığı olan Altın Orda’ya bağlı prensliklere ayrıldı.
Polonya, Macaristan, Mazovya ve Cermen Düzeni ile gizli saklı ittifaklar kurulsa da Altın Orda’nın hâkimiyetinden kurtulma mücadelesinde başarıya ulaşılamadı.

* Altın Orda…
Cengiz Han, Seyhun Irmağı ile Balkaş Gölü’nün batısındaki bölgeleri büyük oğlu Cuci Han’a verdi. Sonrasında Cuci Han’ın toprakları Batu Han ile ağabeyi Orda Han içinde paylaşıldı. Orda Han’ın yönetimindeki bölgeye Ak Orda, Batu Han’ın yönetimindeki bölgeye ise Gök Orda adı verildi. Gök Orda sonradan Altın Orda olarak adlandırıldı.

Batu Han (1205 - 1255)

Batu Han (1205 – 1255)

1256…
Altın Orda ile mücadeleye giren Galiçya prensi Danylo, bölgede büyük oğlunun adından yola çıkarak Lviv kentini kurdu.

1259…
Galiçya prensi Danylo, Batı’dan gelen askeri yardım eksikliği sebebiyle, Altın Orda’nın hâkimiyetini tanımak mecburiyetinde bırakıldı.

14’üncü yüzyılda bölgedeki topraklar değişik eyaletlerin bir parçası haline geldi. Litvanya; Kiev, Çernihiv ve Volhinya’da Polonya; Galiçya ve Podolia’da yargı sürdü. Cenup bozkırları ise Transkarpatya – Macaristan ile 1447’de kurulan Kırım Hanlığı yönetimi altındaydı.
15’nci yüzyılın sonunda, Litvanya, Moskof ve Kırım sınırında, kendilerini ‘Kazaklar’ olarak adlandıran bir grup asker ortaya çıktı.

1648…
Bohdan Khmelnytsky’nin önderliğindeki Kazaklar, Lehistan’a karşı büyük bir ayaklanma çıkardı. Çarlık Rusya’nın desteğiyle çıkardıkları ayaklanma sonucunda Lehistan’dan özerklik kazanarak Zaporizya’da tarihteki ilk Ukrayna devleti olan Kazak Atamanlığı kuruldu.

1654…
Bohdan Khmelnytsky, Rus çarı I. Aleksey ile Pereyaslav Antlaşması’nı imzalayarak Çarlık Rusya’nın himayesini kabul etti. Bu durum, 1654 -1667 içinde meydana gelen Lehistan Krallığı – Çarlık Rusya Savaşı’na niçin oldu.

Lehistan Krallığı, savaşı kaybederek 1667’de Çarlık Rusya ile Andrusova Antlaşması imzaladı. Bu antlaşma uyarınca Lehistan Krallığı, Kiev’in de içinde olduğu Dinyeper Nehri’nin Doğu kıyısında kalan toprakları Çarlık Rusya’ya bıraktı. Dinyeper Nehri’nin Batı kıyısında kalan topraklar ise Lehistan Krallığı’nda kalmaya devam etti.

1665…
Lehistan Krallığı, Çarlık Rusya ile savaşırken öteki taraftan iç sorunlarla da uğraşıyordu. Sağ Kıyı Kazakları’nın lideri Petro Doroşenko Osmanlı İmparatorluğu ve Kırım Hanlığı’nın desteğiyle kendisini Sağ Kıyı Kazakları’nın atamanı duyuru etti. Sonrasında da IV. Mehmet ile bir antlaşma imzalayarak Osmanlı İmparatorluğu’nun himayesini kabul etti.

Bunun üstüne Lehistan kralı III. Jan Sobieski toprakların Lehistan’a ilişkin kısmını geri almak için sefere çıkınca 1671 – 1676 içinde meydana gelen Osmanlı İmparatorluğu ile Lehistan Krallığı savaşı çıktı.
Savaşı kazanan Osmanlı İmparatorluğu, Dinyeper Nehri’nin sağ kıyısında kalan bölüme başat oldu. Podolya adında olan bu bölge, Osmanlı İmparatorluğu – Mukaddes İttifak Savaşı’nın çıkmasına niçin oldu. Savaşın bitiminde 1699’da Karlofça Antlaşması imzalandı.

III. Jan Sobieski (1629 - 1696)

III. Jan Sobieski (1629 – 1696)

* Osmanlı İmparatorluğu – Mukaddes İttifak Savaşı…
Mukaddes Roma Cermen İmparatorluğu, Lehistan – Litvanya Birliği, Çarlık Rusya, Venedik Cumhuriyeti, Malta Krallığı ve Papalık Devleti, Türkler’e karşı güçlerini birleştirdi. Savaşın amacı, II. Viyana Kuşatması’nda başarısızlığa uğramalarından cesaret aldıkları Osmanlı İmparatorluğu’nu bölgeden çıkarmaktı.

II. Viyana Kuşatması (14 Temmuz 1683 - 12 Eylül 1683)

II. Viyana Kuşatması (14 Temmuz 1683 – 12 Eylül 1683)

1793’te Lehistan Krallığı’nın parçalanması sonucu Podolya, Çarlık Rusya’nın eline geçti. Böylelikle toprakların büyük bir kısmı Çarlık Rusya, geri kalan minik bir kısmı ise Avusturya İmparatorluğu’nun kontrolüne geçti.

7 Kasım 1917’deki Ekim Devrimi’ne kadar Ukrayna Çarlık Rusya’nın bir parçası olarak kaldıktan sonrasında 1919’da Ukrayna Sovyet Toplumcu Cumhuriyeti kuruldu. 1922’de de Sovyetler Birliği’ne katıldı.
8 Aralık 1991’de Sovyetler Birliği’nden ayrılan Ukrayna bağımsızlığını duyuru etti.

2013…
Devrin cumhurbaşkanı Viktor Yanukoviç’in Avrupa Birliği ortaklık anlaşmasını reddetmesi ve Rusya ile daha yakın ilişkiler kurmaya yönelmesiyle Ukrayna’da gerilim terfi etti. Kiev’de süregelen hükümet karşıtı protestolar, ülke geneline yayıldı.

2014…
21 Şubat’ta Viktor Yanukoviç aylar devam eden gösteriler sonrasında Rusya’ya firar etti. Yeni kurulan hükümet Batı yanlısı olunca Rusya tarafınca tanınmadı.
Rusya yanlısı ayrılıkçılar, Ukrayna’nın doğu bölgelerinde referandum yapılacağını deklare etti. 16 Mart 2014’te meydana getirilen referanduma katılım % 83 oldu. Kırım’da % 96.77, Sivastopol’de ise % 95.6 oranında Rusya’ya bağlanmak yönünde oy kullanıldı.
Bunun üstüne BM Güvenlik Konseyi, referandumunun yasal olmadığını belirten bir karar çıkardı.
Rusya’nın G8 üyeliği de askıya alındı.
17 Mart 2014’te Rusya devlet başkanı Vladimir Putin‘in Rusya’nın Kırım’ı ilhakını onaylayan imzayı atmasıyla Kırım resmi olarak Rusya’ya katıldı.

Mayısta meydana getirilen referandumdan sonrasında Rusya yanlısı ayrılıkçılar Donetsk ve Luhansk’tan oluşan Donbas bölgesinde bağımsızlık duyuru ederek burada iki halk cumhuriyeti kurdu. İki cumhuriyet kuruldu kurulmasına fakat Rusya dâhil hiçbir ülke tarafınca tanınmadı.

Cumhurbaşkanı seçilen Petro Poroşenko bir sulh planını açıklasa da Rusya yanlısı ayrılıkçılar Donetsk’in güneyine çekildi.
Eylülde Ukrayna ile Rusya yanlısı ayrılıkçılar içinde meydana getirilen ateşkesten birkaç gün sonrasında çatışmalar yine başladı.

2015…
Şubatta Belarus’un başkenti Minsk’te meydana getirilen görüşmelerde ikinci bir ateşkes diye deklare edildi. Rusya yanlısı ayrılıkçılar, Ukrayna’nın doğusunda silahsız bir tampon bölge oluşturulmasını kabul etti. Sadece çatışmalar durmadı.

2021…
Yazları Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’in NATO üyeliği mevzusunda ısrarlı olduklarını açıklaması aslına bakarsanız ilişkileri pamuk ipliğine bağlı olan Ukrayna ile Rusya arasındaki gerilimi üst seviyeye çıkardı.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, güneydeki cephe hattını ziyaret etti.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, güneydeki cephe hattını ziyaret etti.

2022…
20 Şubat’ta Rusya, iki halk cumhuriyetinin bağımsızlık talebini kabul ederek bölgeye sulh gücü göndereceğini deklare etti. Bunun üstüne bölgede çatışmalar başladı. Rusya yanlısı ayrılıkçılar tam askeri seferberlik duyuru ederken çatışmalarda iki Ukrayna askeri yaşamını yitirdi. 24 Şubat’tan itibaren Rus birlikleri, Ukrayna topraklarına havadan karadan saldırılar düzenlemeye başladı.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy Kimdir?
Ukrayna’nın 6’ncı cumhurbaşkanı olan Volodimir Zelenskiy politikaya girmeden ilkin güldürmen, oyuncu, senarist, film yapımcısı ve yönetmendi.
Siyasal kariyerinden ilkin, hukuk mezuniyet belgesi aldı ve Kvartal 95 adlı bir prodüksiyon şirketi kurdu.




Related Posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.